Ostrość widzenia

Cykl „Ostrość widzenia” powstał jako rozwinięcie projektu Prze(o)czenie. W pracach doktorskich przedstawiałem zamknięte oczy, których powierzchnia była fizycznie rozcinana wzdłuż linii powieki. Gest ten wprowadzał w obraz szczelinę — miejsce napięcia pomiędzy tym, co widzialne, a tym, co pozostaje poza zasięgiem wzroku.

W nowym cyklu interesuje mnie dalsze rozwinięcie tej formy. Granica powieki przestaje być linią oddzielającą widzenie od niewidzenia — zaczyna przypominać ostrze samego spojrzenia. Linia powieki przekształca się w formę narzędzia, które przywodzi na myśl skalpel.

Motyw ten wynika z refleksji nad sposobem, w jaki współczesny człowiek doświadcza obrazów. Żyjemy w rzeczywistości przesyconej wizualnymi komunikatami. Ich odczytywanie pełne jest luk, pominięć i przeoczeń, które razem tworzą zjawisko, które określam mianem „percepcji stratnej”.

W tym kontekście widzenie przestaje być neutralnym aktem rejestracji rzeczywistości. Spojrzenie zaczyna działać jak narzędzie analizy — może przecinać rzeczywistość, wyodrębniać jej fragmenty i oddzielać to, co istotne, od tego, co pozostaje w tle. W języku potocznym mówimy, że można „przeciąć kogoś wzrokiem”. Metafora ta odsłania agresywny potencjał samego aktu patrzenia.

Widzenie zaczyna przypominać gest chirurgiczny. Spojrzenie działa jak skalpel, który dokonuje symbolicznej sekcji rzeczywistości. Jednocześnie obrazy mogą działać w sposób odwrotny — ranić oko, oślepiać lub pozostawiać trwały ślad w pamięci.

Tytułowa „ostrość widzenia” nie odnosi się więc wyłącznie do precyzji percepcji. Oznacza także moment, w którym spojrzenie nabiera charakteru radykalnego gestu — może wzmacniać świadomość, ale może również ranić.

Oko okazuje się w tej perspektywie jednocześnie delikatnym organem i ostrzem — narzędziem, które próbuje przecinać rzeczywistość, lecz samo może zostać przez nią zranione.